Koçgiri Kürd İsyânının bastırılmasında Merkez Ordusu Kumandanı Sakallı Nûreddîn Paşa ve 47. Gönüllü Alayı kumandanı Gâzî Topal Osman Ağanın başarıları:

Tam teçhizat silâhlarla donatılmış Koçgiri ayaklanmasının bastırılması için Merkez Ordusu Kumandanı Sakallı Nûreddîn Paşa görevlendirildi. Bu iş için pek çok kumandan yardıma çağırıldı; ama dönemin zorluklarından ve asker ihtiyâcından dolayı ayaklanmayı bastıracak olan çoğu kışla boş denecek kadar azdı. Zâten o dönemde firarlar da çoktu ve Batı Cephesinde Yunanlarla savaşılıyordu. Mustafâ Kemâl Paşa Hazretleri, beceriksiz İsmet Paşa’ya yardım etmek zorunda kalıyor, trenle sürekli Hızır gibi ona yetişip akıl verip Ankara’ya, meclisin başına geri dönüyordu. Batıda Yunan, Doğu’da bir süvâri alayımızı yok etmiş Koçgiri ayaklanmacıları tarafından sıkışıp kalmışken, Mustafâ Kemâl Paşa’nın Hızır’ı Gâzî Topal Osman Ağa Hazretleri gönüllü alayını toplayıp, ayaklanmayı bastırmak için Nûreddîn Paşa komutasına giriyor. İngilizler tarafından iyi silâhlanmış Kürd haşeratından 600 kişilik bir atlı birliği, Refahiyye’nin güneyinden, Gâzî Topal Osman Ağa’nın alayına “yok etmek” amaçlı saldırıya geçtiler. Başlarında Dersimli Alişir ve Koçgiri aşiretinden Mahmud Bey vardı. Topal Osman Ağa, baskına basarak karşı taarruza geçti ve Kürd eniklerini Şanverdi, Kırıktaş sırtına kadar sürdü. Dağ bayır hep Kürd leşleriyle doldu. Aşiret ileri gelenlerinden ikisinin leşi, âleme ibret diye Refahiyye’ye getirildi. Sakallı Nûreddîn Paşa’nın emri ile 11 Nisan’da umûmî taarruz başladı ve Topal Osman Ağa’nın alayı, Çengerli bölgesinde temizlik harekâtına başladı. 28 süvâri alayı ile girdiğimiz Çıragediği çarpışması çok şiddetli oldu. Bu alaylar tuzağa düştü ve onları yok olmaktan Hazreti Topal Osman Ağa ve alayı kurtardı. Topal Osman Ağa’nın alayı, Nisan ayı boyunca sayısız çarpışmaya girip, büyük yenişler (zaferler) kazandı. Genel Kurmay Başkanlığı Harp Tarihi Dairesi Yayınları’nda bu başarılar uzun uzun anlatılır.

Celal Bayar (Eski Cumhûrreisi):
(Kürd isyanlarını anlattığı bölümden)

Koçkiri bence hepsinden mühimdir. Yunalılar’a karşı durmak için nasıl tedbir alıyor isek orada da aynı surette teşkilat yaptık. Esasen Yunanlılar’a karşı durmak için kuvvetimiz kâfi değildi. Bunlar da ayrıca çıktı başımıza. Koçkiri’de bir ordu merkezi yapıldı. Onun kumandanlığına size önce bahsettiğim Nurettin Paşa’yı kumandan tayin ettiler. O başardı o işi. Sonra Giresun’dan 1200 kişi ile gelen Topal Osman çok yakın dostumdur, büyük gayretleri oldu. O 1200 kişinin 1000 kişisi sonra orduya, Yunanlılar’a karşı verilmiştir. 200 kişisi de Atatürk’ün Muhafızı olarak Çankaya’da muhafaza edilmiştir.

(Kurtul Altuğ, Celal Bayar Anlatıyor: Kritik Olayların perde Arkası. Tercüman Gazetesi, 10 Eylül 1986)

Karadeniz sahili gönüllüleri kumandanı Osman Ağa ile mülâkat – Ahmet Emin Yalman 19 Şubat 1922 tarihli Vakit Gazetesi:

Rum Pontus’tu, Yunan’dı derken geçen sene (1921) Koçgiri Kürd isyanı çıktı. Giresun gönüllüleri ile isyanı iki ayda bastırdık. Kışın Karahisar dağlarında karın derinliği üç metreyi buluyordu. Refahiye’de 2.300 mevcutlu isyanla çatışmaya girdik. Onun arkasından Dersim (Tunceli) Ovacık’ta bir Kürd isyanı daha başladı. Bunların üzerine yürüdük. Bizim geldiğimizi haber alınca derhal vaziyeti anladılar. Koçgiri isyanındakilerin başına gelenlerden kurtulmak için çareyi isyan ettikleri hükümete, Erzincan’daki yönetime sığınmakta buldular.

 3124 kez okundu. 

Beŋzer Yazılar